HISTORIA

Prof. Rafał ŁATKA: Za zamachem na Jana Pawła II stali sowieci

Związek Sowiecki podjął decyzję o wyeliminowaniu Jana Pawła II w taki sposób, by nikt się nie domyślił, że za zamachem stoi bezpośrednio Moskwa. Opieszałość służb zachodnich im to tylko ułatwiła – pisze prof. Rafał ŁATKA z IPN. 13 maja przypada 41. rocznica zamachu na życie Jana Pawła II.

„Wyprawa kijowska”, czyli niezrealizowane marzenie Piłsudskiego o wolnej Ukrainie

Jeżeli ofensywa ukraińska w kierunku Kijowa, zasadnie określana ostatnio także mianem „wojny o Ukrainę”, jest niezbitym świadectwem czegokolwiek, to raczej polsko-ukraińskiej współpracy i starań Józefa Piłsudskiego, mających na celu pomoc w budowie sojuszniczego, niepodległego państwa ukraińskiego – pisze prof. Mariusz WOŁOS. Właśnie przypada 102. rocznica tych wydarzeń.

„Najkrótszą drogą!” Zapomniana historia generała Stanisława Sosabowskiego

Mimo poważnego urazu nogi, stworzył jedną z najlepszych jednostek desantowych w historii, pokazaną w filmie „O jeden most za daleko”. 7 maja przypada 130. rocznica urodzin gen. Stanisława Sosabowskiego, uczestnika dwóch wojen światowych, dowódcy 1. Samodzielnej Brygady Spadochronowej, która wzięła udział w walkach operacji Market Garden – największej powietrznodesantowej misji w czasie II wojny światowej.

„Wszędzie wszystko znaczy człowiek”. Portret Marii Grzegorzewskiej

To ona zbudowała podwaliny pod polski system opieki pedagogicznej nad niepełnosprawnymi dziećmi i młodzieżą. Jej pokój był zawsze otwarty dla interesantów, a ona sama sprzeciwiała się wszelakim przejawom upolityczniania powołania i pracy zawodowej nauczycieli. 7 maja mija 55 lat od śmierci Marii Grzegorzewskiej.

Jak postrzegana jest Konstytucja 3 Maja w krajach dziedziczących Rzeczypospolitej

Konstytucja 3 Maja, uchwalona w Warszawie w 1791 roku, była pierwszą współczesną konstytucją w Europie i drugą na świecie (po USA), która zasadniczo reformowała ustrój państwa i tworzyła podwaliny pod coś, co mogło się z czasem stać czymś w rodzaju „Stanów Zjednoczonych Europy Środkowowschodniej”. Jednak współczesny odbiór tego dokumentu nie przez wszystkie narody-spadkobierców Rzeczypospolitej jest jednakowy i jednoznaczny – pisze Rajmund Klonowski z „Kuriera Wileńskiego”.

Karol NAWROCKI: Konstytucja polskiej wolności

Osiemnastowieczną Konstytucję 3 maja – pierwszą w Polsce i Europie – przepełniał duch wolności. Duch wolności, którego chciał złamać rosyjski imperializm – niby inny, ale tak podobny do tego, który próbuje dzisiaj zniszczyć wolną Ukrainę – pisze Karol NAWROCKI, dyrektor IPN

Ku pokrzepieniu Polaków „za kordonem”. Historia białoruskich kolumn ku czci Konstytucji 3 maja

W szczerych polach lub pośród wymarłych wsi białoruskich do dziś stoi kilkanaście lub kilkadziesiąt tajemniczych, pojedynczych kolumn. Choć stawiali je 230 lat temu mieszkańcy tych ziem dla upamiętnienia pierwszej rocznicy uchwalenia Konstytucji 3 Maja, dziś mogą być ważnym symbolem dziedzictwa niezależnego narodu białoruskiego, z którym dzielimy wspólną historię – pisze Michał Michalski z Instytutu Polonika.

Karol SACEWICZ: Święto pracy bez odium PRL

Święto 1 maja, zanim zostało „zepsute” w PRL, było programowym i ideowym głosem części społeczeństwa II Rzeczypospolitej; głosem ludzi, którzy mieli swoje konkretne odzwierciedlenie w ugrupowaniach politycznych, przede wszystkim tych lewicowych, z lewicą niepodległościową na czele. Gdyby chcieć je celebrować dzisiaj w podobnym wymiarze, trzeba byłoby pozbyć się całego odium PRL, odium komunistycznego zawłaszczenia i wypaczenia tego święta, odium, które jego idee podeptało – uważa dr hab. Karol SACEWICZ z Instytutu Historii Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie oraz z olsztyńskiego IPN.

Sebastian Ligarski: Kontrpochody pierwszomajowe w PRL

Po zakończeniu II wojny światowej Święto Pracy 1 maja było jednym z głównych świąt celebrowanych przez władze komunistyczne w Polsce. Celem monumentalnych nierzadko pochodów w czasie tego dnia była konsolidacja narodu, wzmacnianie międzynarodowej solidarności oraz ukazanie sprawności organizacyjnej państwa. Towarzyszyły temu jednak kontrmanifestacje – pisze prof. Sebastian Ligarski, naczelnik Biura Badań Historycznych IPN w Szczecinie.

Katarzyna DOMAŃSKA: św. Edyta Stein – kobieta niezwykła

Żydówka, nawrócona katoliczka, filozof, pedagog, tłumacz, karmelitanka, ofiara nazistowskiego reżimu; święta i jedna z najwybitniejszych kobiet XX wieku. O św. Edycie Stein i jej filozofii pisze w 80. rocznicę jej śmierci Katarzyna DOMAŃSKA – filozof i członkini Towarzystwa im. Edyty Stein we Wrocławiu.

NEWSLETTER